Tags: kweekvlees, puur, vegetariër, vegetarisch eten
We zouden wel eens aan de vooravond van een enorme maatschappelijke verandering kunnen staan. Die indruk kreeg ik op de discussiemiddag over kweekvlees in wetenschappelijk centrum Nemo te Amsterdam. Volgens de aanwezige wetenschappers zou kweekvlees 40% van het huidige vlees kunnen gaan vervangen.

De term ‘kweekvlees’ doet een beetje onnatuurlijk aan, dus ‘Puur Vlees’ zou volgens de deskundigen een betere term zijn om het aan consumenten in de toekomst te kunnen verkopen. Puur Vlees is dan de nieuwe naam voor vlees dat in vitro gekweekt wordt. Het is een nogal een technisch verhaal, maar het komt er op neer dat dierlijke stamcellen zich vermenigvuldigen in een bio-reactor in een speciaal ontwikkeld serum van algen en zich ontwikkelen tot spiercellen. In de toekomst (hopelijk over ongeveer 10 jaar) zou op deze wijze door middel van stamcellen van een kip, een varken of een koe spierweefsel voor menselijke consumptie geproduceerd kunnen worden. Al 23 jaar vegetariër zijnde, wist ik overigens niet dat mensen eigenlijk voornamelijk het spierweefsel van dieren eten dat als vlees in de winkel ligt. Of zoals één van de aanwezige wetenschappers het zei: “we eten vooral tits and asses”. Hoe dan ook, naast het nogal technische verhaal over hoe dit Puur Vlees tot stand komt, kreeg ik wel het idee dat – als de wetenschappers het voor elkaar krijgen – het enorme economische, ethische en culturele veranderingen te weeg zou kunnen brengen. We weten nu zo langzamerhand welke enorme nadelen er aan de huidige vleesproductie zitten en aangezien de bevolkingsgroei en consumptie zullen stijgen, worden deze problemen alleen maar groter. Bij Puur Vlees zijn de in het oog springende voordelen behoud biodiversiteit, geen dierenleed, CO2 uitstoot wordt verlaagd, geen astronomisch watergebruik en geen dierenziekten.

Op de vraag die ik stelde tijdens het debat of er ook zoiets als Puur Vis op deze manier gekweekt kan worden, was het antwoord teleurstellend. Kweekvis – levende, echte vissen in kweekbakken – kan al efficiënt geproduceerd worden, dus de winst van Puur Vis is dan te mager. Dus toch economisch gewin weer boven ecologisch gewin, en dat is jammer gezien de zeeën leeggevist worden en ons (niet alleen mensen, maar in de eerste plaats alle zeedieren en het gehele ecosysteem daaromheen) op dat vlak ook een ecologische ramp te wachten staat.

Gelukkig was er ook een ethische inbreng van één van de wetenschappers, namelijk Dr. Van der Weele, filosofe en bio-ethicus. Ze kreeg alleen toch niet de kans om aan het voetlicht te brengen, waar ik nog meer mee in m’n maag zat, namelijk de filosofische kwestie over de maakbaarheid van de wereld. Puur Vlees is namelijk in mijn ogen wéér een (poging tot) technologische oplossing voor een probleem dat door een technologische blik op de wereld juist ontstaan is. Zolang je dieren, het milieu, de aarde ziet als iets dat door en voor de mens geschapen is en als levenloze machines gebruikt mogen worden, dan zal dat ook binnen deze culturele waarheid gebeuren. En zie daar het ontstaan van de vee-industrie. Alle hoop in technologie leggen is in dat licht een tekortkoming. We zouden juist moeten proberen onze visie op de natuur en dieren te herbeschouwen, en ja dat is heel cultuurfilosofisch, maar gelukkig zijn we in onze culturele ideeën niet statisch. Culturen ontwikkelen zich voortdurend en een ander wereldbeeld en natuurbeeld kan op den duur ontstaan, waardoor we onze (over)consumptie en misbruik van dieren kunnen aanpakken; dat valt dan ook binnen ons nieuwe culturele waarheidskader. Puur Vlees is een in potentie zeer belangwekkende ontwikkeling, maar we moeten ook een andere visie op de natuur blijven stimuleren (die juist niet technologisch is, maar recht doet aan haar intrinsieke waarde). Wat de NVB betreft betekent dit dat we denk ik op de juiste weg zitten door een vegetarische, plantaardige levenswijze te stimuleren. Maar zolang nog niet iedereen vegetariër is (en zeker niet binnen 10 jaar) denk ik dat Puur Vlees als één van de wegen naar een (vegetarisch) Rome, een kans moet krijgen. Zo realistisch ben ik wel. Een kwestie dus van wedden op meerdere paarden, maar wel met een kritisch oog voor diepgaandere cultuurfilosofische verandering.

Toch zou Puur Vlees zelf ook nog weleens kunnen zorgen voor veranderingen in ons denken over onze verhouding met de natuur en dieren. Australische biokunstenaars van SymbioticA hebben zich sinds 2000 ook met dit dilemma beziggehouden. Zij wilden met hun kunstproject `De lichaamloze keuken' mensen laten nadenken over hoe kweekvlees onze relatie met andere levende wezens kan veranderen. Onderdeel van hun presentatie is een feestmaaltijd rond gekweekt kikkervlees waarbij op tafel ook wat levende kikkers rond springen. Met het nieuwe vlees, zo willen ze onder meer uitbeelden, wordt het dier, althans schijnbaar, niet meer uitgebuit. De toekomstige keuken is zonder slachtoffers. De kunstenaars erkennen de voordelen van kweekvlees, maar willen toch graag de mogelijke prijs van dit utopia blijven onderzoeken. Daarbij wijzen ze er op dat we een nieuwe entiteit zouden gaan eten, een Semi-living. Het weefsel in de bioreactor is niet levend, want de groei wordt geheel gecontroleerd door mensen en heeft dus geen eigen identiteit. Maar het is ook niet dood, want het groeit en komt van een dier. “We riskeren dus uitbuiting van een geheel nieuwe klasse wezens”, zeggen ze. En vergeet niet: als je dierenvlees kunt kweken, kun je mensenvlees ook kweken. Puur Vlees zou ons nog weleens kunnen uitdagen om wat we cultureel gezien onder eetbaar en niet-eetbaar verstaan te herbeschouwen.

Astrid Verhoef is ruim 23 jaar vegetariër en beleidsmedewerker bij de Nederlandse Vegetariërsbond (NVB), de consumentenbond van en voor vegetariërs. Met een hart voor dieren en een wetenschappelijke oog, blogt ze op devegetarier.nl over haar werkzaamheden bij de NVB en wat haar bezighoudt. Astrid is cultureel antropologe en heeft zich gespecialiseerd in de relatie tussen mensen en dieren in de Westerse cultuur.


Deze column is geschreven naar aanleiding van het kweekvlees symposium begin dit jaar in Nemo Amsterdam (red. deVegetariër)

Lees meer: www.symbioticA.uwa.edu.au
Zie ook: www.cabinetmagazine.org/issues/16/catts.php

Bron foto laboratoriumglas: www.kennislink.nl, www.shift.jp.org/en/archives/2008/11/21/Ex_Dcuisine.jpg


Astrid Verhoef op zaterdag 5 juni 2010 om 14:51




2 reacties

Dankjewel voor deze bijdrage.
Ik had hier van geen idee.
Jeanet Bruining op 16 juni 2010 om 14:41

Hier had ik al over gehoord. Mijn eerste reactie is walging. Dat zegt dus al hoe ik erover denk. Maar goed dat er mensen zijn zoals jij die dit aan de kaak stellen.
Ik ben het niet eens met de stelling dat het een kans moet krijgen, waar ligt de grens?
En hoe "levend is dit vlees"! Eenmaal gefabriceerd is er geen weg terug.
Herma van Keulen op 1 juli 2010 om 16:21

Plaats een reactie
Naam (verplicht)
Email (verplicht, wordt nooit getoond)
Reactie
 
 

Registreer je Nu. Het is gratis -en dat blijft het!

gebruikersnaam
wachtwoord wachtwoord vergeten?

Uitschrijven voor de nieuwsbrief

BESTEL NU!


 

Slank, Slim, Gezond!
€ 19,95

 

Puur plantaardig Dunne vegetariër
€ 19,95 € 19,95
Snel, gezond, allergie-vrij Spitsuurkoken
Dikke vegetariër Kleine vegetariër
€ 49,95 € 19,95
Meer dan 2000 recepten Koken voor 0-15 jaar

 

De Dikke en Dunne Vegetarier

De dikke vegetarier en de dunne vegetarier samen verkrijgbaar in de webshop

De dikke vegetariër en De dunne vegetariër.
Klik hier om naar de webshop te gaan.
 

Ook nog beschikbaar

Vegeterranean

Vegeterranean € 34,95.
Krijg nu via de Agis Vegapolis het aankoopbedrag terug.
Klik hier om naar de webshop te gaan.
 

©2013 deVegetariër.nl - Disclaimer - Uitschrijven nieuwsbrief ontwikkeld door Dream IT