| Tags: vakantie, vegetarisch |  Dirk-Jan Verdonk
 Wetenschapper en auteur van Het Dierloze Gerecht -over de vegetarische geschiedenis in Nederland- schrijft exclusief voor deVegetarier. Regelmatig zal Dirk-Jan Verdonk zijn ideeën over vegetarisme en dierenbescherming posten.
Vegetarische spijzen tijdens het reizen
Tegenwoordig is het niet moeilijk om op reis vegetarisch te eten. Vleesloze opties zijn meestal wel beschikbaar en bovendien duren reizen doorgaans niet langer dan een dag - een periode waarvoor je zelf wel voedsel kunt meenemen.
Niettemin, er is een beter begin van je vakantie denkbaar dan een lange vliegreis zonder maaltijd - omdat je bij het boeken vergeten bent een vegetarisch/veganistisch maal aan te vragen, of ergerlijker, dat je dat wel hebt gedaan maar dat je een vliegtuigmaatschappij treft die in gebreke blijft.
Of dat je wél keurig je bestelde veganistisch maaltijd krijgt, maar mét een pakje roomboter, slaatje met mayonaise en, als klap op de vuurpijl, voor in de koffie een non-dairy creamer waarvan een van de ingrediënten luidt, jawel, melkvet. In de categorie héél klein leed overkwam mij dat vorige week.
In het tijdperk vóór de passagiersluchtvaart lag dit alles echter anders. Wie van Nederland naar bijvoorbeeld Nederlands-Indië reisde, was wekenlang onderweg. Vegetarisch eten vormde op dergelijke tochten een potentiëel groot probleem. Tegelijkertijd kon zo'n overgang van de ene naar de andere plaats ook de overgang markeren van vleeseten naar vegetarisme - of omgekeerd. Een korte impressie.
De wereldreiziger die onderweg vegetarisch wilde eten was vooral afhankelijk van de luimen van administrateurs, hofmeesters en koks op de grote lijndiensten. Voorzover er gegevens beschikbaar zijn, waren de ervaringen daarom heel wisselend. In 1920 overwoog de Nederlandsche Vegetariërsbond (NVB) bijvoorbeeld naar aanleiding van slechte berichten over de maaltijden aan boord van diverse schepen om stappen te ondernemen. De oproep in de Vegetarische Bode om nadere mededelingen van reizigers te krijgen, ten einde goed geïnformeerd actie te kunnen ondernemen, leverde echter juist vooral positieve verhalen op. Zo waren een zekere heer en mevrouw Ehrbecker zeer te spreken over de maaltijden op het schip `Koningin der Nederlanden' - het feit dat zij 1ste klas reisden droeg hier trouwens wellicht aan bij. Zij zagen sowieso een groot voordeel in een ander eetpatroon aan boord:
`Vegetarisch diëet is voor passagiers onzer mailbooten ook daarom zoo goed, omdat men minder gevaar loopt te veel te eten als men vleesch en visch en gevogelte laat passeeren. Men moet nl. weten, dat men aan boord weinig meer doet dan slapen, op 'n lange stoel liggen en eten, lang, lekker en veel, te veel vaak.'
Andere Indiëgangers waren even lovend over het eten. `Elken dag compôte en versch fruit, waarvan men zich zoo royaal bedienen kan als men wil.' Minpuntje: `Wel werden we wat doodgegooid met eieren.' Ook deze reactie was afkomstig van iemand die 1ste klas reisde, maar passagiers 2de klas hoefden haar niet te benijden, zoals blijkt uit een ander verslag:
`Wij kregen wat wij vroegen, en zelfs meer. B.v. zooveel eieren, dat, hadden wij alles opgegeten, wij geëindigd zouden zijn met een eierenvergiftiging te krijgen. Vruchten en heerlijke compôte altijd met profusie, groenten à discrétion. De schotels zagen er zoo smakelijk uit, dat onze niet-vegetarische tafelgenooten méér dan eens er als een tractatie mee van aten.'
Desalniettemin bracht de NVB in 1921 de kwestie nog eens onder de aandacht van de grote lijndienstmaatschappijen. Aan de Stoomvaart Maatschappij Nederland verstrekte zij een twaalftal vegetarische kookboekjes. Voor de Rotterdamse Lloyd was dit laatste niet nodig, de directie verklaarde althans dat op al haar schepen het Groot Vegetarisch Kookboek van Catenius-Van der Meyden aanwezig was.
Dat voorkwam niet dat je het ook slecht kon treffen. Wie geen eieren wilde eten, zag zijn menu danig inkrimpen. Als daar bovendien sla met garnalen of saus bereid met vleesbouillon op verschenen, kon de reis erg lang duren - zeker als er verder weinig meer te eten was dan schijfjes tomaat en biet en slecht bereide groenten.
Toch is het mogelijk dat het reizen per schip soms zelfs van vleeseters vegetariërs maakte. Dat gebeurt tenminste in de literatuur. In Reddeloos verloren in Amerika (1984), de sterk autobiografische roman van de Pools-Amerikaanse nobelprijswinnaar Isaac Bashevis Singer, besluit de hoofdpersoon tijdens zijn overtocht van Cherbourg naar New York begin jaren 1930 voortaan geen vlees meer te eten. (Overigens schijnt Singer in werkelijkheid pas later in Amerika vegetariër te zijn geworden.)
In de - ook autobiografische - roman Tropenwee (1904) van de Haarlemse schrijver-journalist Henri van Booven bekeert de hoofdfiguur zich, op weg van Kongo naar België, eveneens tot het vegetarisme:
`Een namiddag kort voor het avondmaal zag hij neer op het dek waar de zeven ossen gestaan hadden bij de kampplaats van de negers.
Het trof hem, er waren er nu nog maar drie, arme, magere, zieke ossen. En het steeg smartelijk in hem, het kroppend gevoel van diepe, diepe deernis met die dieren waarvan er geen enkel zou blijven leven voor Antwerpen bereikt was. [....]
Toen steeg als een mare een wijde afschuw om zich zelf in hem, dat hij dag aan dag al genomen had van het vleesch van die ongelukkige beesten en hij nam zich stellig voor niets meer te eten van het gebradene dat iederen middag op tafel gedragen werd, want hij wist te sterk wat er aan de toebereiding voorafgegaan was.'
Omgekeerd is er tenminste één beroemd geval van een zeereis die van een vegetariër een (matige) vleeseter maakte. Benjamin Franklin (1706-1790), founding father van de Verenigde Staten en uitvinder van de bliksemafleider, was vegetariër sinds zijn zestiende. Toen hij echter op een van zijn reizen zag hoe uit de maag van een pasgevangen vis een kleinere vis tevoorschijn kwam, dacht hij, zoals hij later in zijn autobiografie zou schrijven: `Als jullie elkaar opeten, zie ik niet in waarom wij jullie niet mogen eten.'
De betrekkelijkheid van dit argument verloor hij overigens niet uit het oog: `Het is zo handig een redelijk wezen te zijn, want het stelt je in staat een reden te vinden of te bedenken voor alles wat je wilt doen.'
| Dirk-Jan Verdonk op maandag 27 juli 2009 om 21:51
|
Meer blogs van Dirk-Jan Verdonk |
|
De Dikke en Dunne Vegetarier
De dikke vegetariër en De dunne vegetariër.
Klik hier om naar de webshop te gaan.
Ook nog beschikbaar
Vegeterranean € 34,95.
Krijg nu via de Agis Vegapolis het aankoopbedrag terug.
Klik hier om naar de webshop te gaan.
|
