EU: Dierproeven strenger reglementeren

Het gebruik van dieren voor wetenschappelijke experimenten zou binnenkort aan strengere regels moeten worden onderworpen als gevolg van nieuwe wetgeving, die het Europese Parlement woensdag heeft aangenomen. De wetgeving streeft naar een evenwicht tussen meer aandacht voor het dierenwelzijn en steun voor onderzoek naar ziekten.

Lidstaten krijgen twee jaar de tijd om te voldoen aan de nieuwe regels. Die hebben tot doel om het aantal dieren dat voor wetenschappelijke doeleinden gebruikt wordt om ethische redenen te verlagen, zonder daarbij het onderzoek in de weg te staan.

De nieuwe wetgeving verplicht nationale autoriteiten om de gevolgen van experimenten voor het dierenwelzijn te beoordelen, met het oog op het bevorderen van alternatieve testmethoden en het verminderen van het pijngehalte dat dieren wordt toegebracht. De regels inzake het gebruik van primaten in wetenschappelijke experimenten worden ook aangescherpt, onder meer door de tests naar hun ernst in te delen en door duidelijk de inspecties te vermelden, die nodig zijn om de naleving te waarborgen.

Meer inspanningen nodig om alternatieve methoden te ontwikkelen
De lidstaten moeten ervoor zorgen dat wanneer de EU-wetgeving een alternatieve testmethode erkent, deze ter vervanging van dierproeven wordt gebruikt, stelt de nieuwe wetgeving. Alleen proeven waarbij dieren zo min mogelijk pijn, lijden en angst wordt berokkend en die toch wetenschappelijk bevredigende resultaten leveren, mogen worden goedgekeurd.

Dierproeven zijn toegestaan voor fundamenteel onderzoek, onderzoek naar ziekten bij mensen, dieren en planten, de beoordeling van geneesmiddelen, onderzoek gericht op het behoud van de soort en voor hoger onderwijs en forensisch onderzoek.

Vrijwaringsclausules
De wetgeving bevat specifieke vrijwaringsclausules, zodat nationale regeringen van bepaalde bepalingen kunnen afwijken om te reageren op noodsituaties, maar alleen voor wetenschappelijk gegronde redenen en na kennisgeving aan de Commissie. Het gebruik van een vrijwaringsclausule is altijd onder voorbehoud van goedkeuring door de andere EU-lidstaten.

Minder primaten gebruiken zonder het medisch onderzoek in gevaar te brengen

Niet alle primaten beter af
Het voorgestelde verbod op het gebruik van mensapen zoals chimpansees, bonobo's, gorilla's en orang-oetans voor wetenschappelijke proeven wordt door de woensdag goedgekeurde tekst in grote lijnen onderschreven. Maar de maatregelen die de Commissie had voorgesteld zouden het gebruik van andere primaten zoals penseelaapjes en makaken hebben beperkt en het Europees wetenschappelijk onderzoek naar neurodegeneratieve ziekten zoals Alzheimer hebben kunnen belemmeren, vonden de Europarlementsleden. De overeengekomen tekst staat het gebruik van dergelijke primaten daarom toe als wetenschappelijk bewezen is dat het doel van de proef zonder het gebruik van deze soorten niet kan worden bereikt.

Indelingen van de proeven naar ernst
De nieuwe wetgeving introduceert categorieën pijn die dieren tijdens een proef kan worden toegebracht ("terminaal", "licht", "matig", of "ernstig").
Om herhaald lijden te voorkomen, had de Commissie voorgesteld dat dezelfde dieren alleen opnieuw mogen worden gebruikt als de proef een pijngehalte "tot mild" met zich meebrengt. Europarlementsleden vreesden dat de toepassing van strengere criteria ertoe zou leiden, dat nog meer dieren worden gebruikt voor tests. In overleg met de nationale regeringen besloten ze dat dieren zelfs na proeven met een "matig" pijngehalte opnieuw gebruikt mogen worden, op voorwaarde dat een dierenarts eerst geraadpleegd wordt.

Inspecties
Om ervoor te zorgen dat de regels ten uitvoer worden gelegd, hebben de Europarlementsleden gewezen op de noodzaak van regelmatige en effectieve controles van de instanties die dierproeven verrichten. Het met de Raad bereikte akkoord verplicht de nationale regeringen om ervoor te zorgen dat inspecties worden uitgevoerd op ten minste 33% van de laboratoria die dieren gebruiken. Sommige van die inspecties moeten onaangekondigd gebeuren. De Commissie wordt belast met het toezicht op de nationale autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor de inspecties.